Deelnemen aan een concours als amateur: inschrijven, regels en verwachtingen
Stel je voor: je staat met je orkest op een podium, de zaal is stil, de jurylid kijkt op, en jij voelt je hartslag in je keel. Dan bespeel je de eerste noot.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
Dat is een concours. En ja, het is spannend. Maar het is ook een van de mooiste dingen die je als amateurmuzikant kunt doen.
Niet omdat je wint, maar omdat je samen iets opbouwt dat groter is dan de som van de delen.
Vooral binnen harmonieorkesten, fanfareorkesten en brassbands zijn concertconcoursen een vast onderdeel van het seizoen. De KNMO — de Koninklijke Nederlandse Muziekbond — organiseert deze wedstrijden al jarenlang. En hoewel het soms lijkt alsof het allemaal gaat om cijfers en regels, draait het uiteindelijk om muziek maken op een manier die je als groep verbindt.
Hoe schrijf je je in?
De inschrijving loopt via de website van de KNMO. Je vult een online formulier in en stuurt daarbij de volledige ledenlijst van je orkest mee.
Let op: door in te schrijven, ga je automatisch akkoord met het geldende concoursreglement. Dus lees dat even door, ook al is het saai werk. Een detail dat veel orkesten over het hoofd zien: de volgorde van binnenkomst van het inschrijfformulier bepaalt je startpositie. Wie het laatst inschrijft, speelt dus als laatste.
Dat klinkt misschien onbelangrijk, maar op de dag zelf maakt het uit. De zaal is dan gevuld, de jury is warm gelopen, en jij hebt meer tijd om je zenuwen te bezigen.
Wat me opvalt is dat orkesten die vroeg inschrijven vaak ook beter georganiseerd zijn.
Geen toeval, denk ik.
Divisies en niveaus: waar hoor jij bij?
Orkesten worden ingedeeld in vijf divisies, van 1 tot en met 5. De plaatsing hangt af van eerdere prestaties. Nieuwe deelnemers starten in de introductieafdeling — daar wordt het niveau bepaald op basis van wat je laat horen.
Geen stress, geen straf. Het is juist bedoeld om je op de juiste plek te zetten.
Daarnaast bestaat er de Concertdivisie, met een eigen reglement. Die vind je op de website van de KNMO.
Het is iets formeler, met strengere eisen aan repertoire en uitvoering. Maar ook daar geldt: als je je eerste dressuurproeven voor beginners wilt rijden, is het een geweldige stap.
Repertoire: wat moet je spelen?
Elk orkest speelt twee verplichte werken uit het Repertorium — een lijst met erkende stukken die door de KNMO zijn goedgekeurd.
Daarnaast mag je een vrij werk kiezen: lichte muziek, een arrangement met solisten, iets wat bij jullie orkest past. De totale speeltijd mag maximaal 30 minuten zijn, en de inspeltijd minimaal 15 minuten. Belangrijk: als je een werk kiest dat niet in het Repertorium staat, moet dat vooraf worden goedgekeurd door het RIC — het Repertorium Informatie Centrum.
Dat kan via de KNMO-website. Het RIC heeft trouwens een uitstekende database waar je kunt zoeken op divisie, componist, duur en jaar van uitgifte. Handig als je nog zoeken naar iets dat past bij jullie niveau.
Partituren en instrumenten: wie regelt wat?
Partituren moet je zelf regelen. Je kunt ze kopen of huren bij Rijnbrink Musidesk — die hebben een uitgebreide uitleenservice.
Vergeet niet: de jury heeft ook partituren nodig. Die kun je daar ook huren, dus regel dat ruim op tijd.
Goed nieuws: slagwerkinstrumenten worden door de organisatie beschikbaar gesteld. Welke precies, kun je terugvinden op de website van MGD Online. Zo hoef je geen zware troms op de bus te gooien.
De jury: hoe werkt de beoordeling?
De jury bestaat uit minimaal drie personen. Ze beoordelen op tien rubrieken: intonatie, klankvorming, klankbalans, techniek, articulatie, ritmiek, samenspel, dynamiek, nuancering en muzikale uitvoering.
Voor elke rubriek krijg je een score tussen 1 en 10. Om je voortgang te volgen, is het handig om het beoordelingsformulier voor dressuur te begrijpen. De totale score wordt gedeeld door het aantal juryleden en door twee — omdat je twee verplichte werken speelt.
Het resultaat is een eindscore van maximaal 100 punten. De resultaten worden apart gerapporteerd voor de verplichte werken en de vrije keuze.
Eerlijk gezegd vind ik dat systeem best eerlijk. Het dwingt je om niet alleen op techniek te focussen, maar ook op samenspel en muzikaliteit. En dat is precies waar het om draait bij een orkest.
Wat betekenen de punten?
De cijfers vertalen zich als volgt: Promotie betekent dat je volgend seizoen in een hogere divisie mag uitkomen.
- 65 punten of meer: 3e prijs
- 70 punten of meer: 2e prijs
- 80 punten of meer: 1e prijs
- 85 punten of meer: 1e prijs met promotie
- 90 punten of meer: 1e prijs met promotie en onderscheiding
Dat is een echte motivatie — niet voor de eer, maar voor de groei.
Extra regels en bijzondere regelingen
De introductieafdeling heeft eigen regels, net als de Concertdivisie. En er bestaat zoiets als ‘Jury aan Huis’, waarbij juryleden de beoordeling op locatie uitvoeren in plaats van in een concertzaal.
De criteria daarvoor staan in een apart document op de KNMO-website. Naast de KNMO-concoursen zijn er ook bondsconcoursen en landelijke kampioenschappen, georganiseerd door de ONHK (voor harmonieorkesten), de ONFK (voor fanfareorkesten) en de NBK (voor brassbands). Die hebben elk hun eigen kalender en reglementen.
Wat ik meegeef
Deelnemen aan een paardrijconcours zoals het Twentse Ros is geen verplichting. Het is een keuze.
En het is een keuze die veel voorbereiding vraagt — niet alleen muzikaal, maar ook logistiek. Partituren regelen, inschrijven op tijd, het repertoire kiezen dat bij jullie past. Maar als je het doet, doe het goed.
Niet perfect — good. Want het gaat erom dat je samen iets opbouwt.
Dat je na afloop, ongeacht de score, naar elkaar kunt kijken en zeggen: dat was ons. En dat was mooi.