Kosten van fokkerij per jaar: van dekgeld tot verkoopprijs in perspectief

Stel je voor: je merrie is drachtig, de ultrageluid is positief, en je kijkt uit naar een prachtig veulen. Maar dan begint het echte werk pas.

Want fokkerij is geen garantie op winst — het is eerder een liefdesverklaring met een rekening erbij.

En die rekening kan flink oplopen, voordat er ook maar één veulen op de markt komt.

De eerste kosten: dekgeld en bevruchting

Laten we bij het begin beginnen. Het dekgeld is vaak de eerste grote uitgave.

Voor een hengst uit een goed stamboek betaal je gemiddeld tussen de 800 en 2.500 euro. Maar dat is niet alles. Er komen transportkosten bij als de hengst niet in de buurt staat, soms een opstallingsvergoeding, en eventueel een retourkans als de merrie niet drachtig wordt.

Die retourkans klinkt aantrekkelijk, maar in de praktijk werkt dat niet altijd soepel.

Sommige hengsteneigenaren bieden die aan, andere niet. Wat me opvalt is dat veel beginnende fokkers dit onderschatten. Ze zien het dekgeld als een eenmalige kostenpost, maar de bijkomende uitgaven — transport, eventuele inseminatiekosten als je kiest voor bevroren sperma, de administratie — die tellen snel op. Bij kunstmatelijke inseminatie ligt de prijs vaak iets lager, tussen de 500 en 1.500 euro, maar dan heb je wel extra kosten voor het bestellen en opslaan van de sperma.

Tien maanden wachten: onderhoud van de drachtige merrie

Een draagtijd duurt gemiddeld elf maanden, maar de laatste drie maanden kosten het meest geld. De merrie heeft meer energie nodig, extra voer, vaker controle door de dierenarts, en soms aanpassingen in de box of weide.

Reken op minimaal 100 tot 200 euro extra per maand in die laatste fase. En dan hebben we het nog niet eens over de risico's: een miskraam, een infectie, een noodsectie. Dat kan met één telefoontje van de dierenarts al snel 1.500 euro of meer kosten.

Eerlijk gezegd denk ik dat dit het stuk is waar hobbyfokkers het meest verrassend vinden.

De veulenzorg: van geboorte tot verkoop

Ze rekenen op het dekgeld en misschien wat extra voer, maar de onverwachte kosten die bij drachtigheid bij merries kunnen vallen — die plakken er bovenop als sneeuw op een berg. Zodra het veulen er is, begint een nieuwe kostenpost. De eerste dagen zijn cruciaal: naveldesinfectie, colostrumcontrole, eventuele bloedgroepbepaling.

De dierenarts komt minimaal twee tot drie keer in het eerste weekend. Daarna volgt geregeld onderzoek, ontworming, en uiteindelijk registratie bij het stamboek.

Alleen al die registratie, inclusief DNA-onderzoek en microchip, kan 200 tot 400 euro kosten.

En dan hebben we het nog niet over het voer. Een groeiend veulen eet aanzienlijk, vooral vanaf het moment dat het gespeken wordt rond vier tot zes maanden. Gras, krachtvoer, mineralen, eventuele supplementen — reken op 80 tot 150 euro per maand voor het veulen alleen. Bovenop de kosten van de merrie.

De verkoopprijs: hoe zit dat in perspectief?

Nu het moment van de waarheid: wat haal je er eigenlijk voor terug? Een veulen van een goede bloedlijn, goed geboren en goed opgevoed, brengt op de Nederlandse markt gemiddeld 3.000 tot 6.000 euro op.

Bij uitzonderlijke afstamming of een sterk fokplan kan dat oplopen tot 10.000 euro of meer.

Maar dat is echt het uiterste uitzonderlijk. Wat je merkt op forums en in de praktijk, is dat veel fokkers hun kosten nauwelijks terugverdienen. Een rekenvoorbeeld: 1.500 euro dekgeld, 600 euro extra voer in de laatste drie maanden, 400 euro dierenartskosten rond de geboorte, 300 euro registratie, en 900 euro voer voor het veulen tot aan de verkoop.

Dat is al snel 3.700 euro, zonder rekening te houden met je eigen tijd, stallen, weideonderhoud, of onverwachte kosten. Dat vind ik trouwens het belangrijkste punt dat weinig mensen benoemen: je tijd is geld. De nachtelijke controles, het opvoeden, het socialiseren van het veulen, het opbouwen van vertrouwen — dat zijn uren die je niet terugkrijgt. En die uren zitten niet in de rekening, maar ze zijn er wel.

Fokkerij als hobby versus bedrijf

Er is een duidelijk verschil tussen iemand die één veulen fokt uit liefde voor het vak, en iemand die er een inkomen van wil maken.

Hobbyfokkers accepteren dat ze waarschijnlijk verlies draaien. Zij doen het voor het plezier, voor de ervaring, voor het idee dat hun merrie een mooi nakomeling mag krijgen. Maar als je fokkerij serieus wilt aanpakken als bedrijf, moet je anders kijken naar de cijfers.

Je hebt een fokplan nodig, een duidelijke doelgroep, een netwerk van kopers, en bovenal: geduld. Het duurt minimaal drie tot vier jaar voordat een gefokt veulen laat zien wat hij waard is — in de ring, op de baan, of in de sport.

En pas dan, als het paard presteert, kun je een hogere prijs vragen.

De Twentse klei waar ik mee werk, die zware bodem, die vraagt om paarden met sterke pezen en een kalm temperament. Dat geldt ook voor fokkers: wie haast heeft, mist het doel. Fokkerij is geen snelle route naar winst. Het is een lange adem, met veel onzekerheid en een flinke dosis liefde voor het vak.

Conclusie: weet waar je aan begint

Fokkerij is prachtig. Er is weinigs zo mooi als een jong veulen dat zijn eerste stapjes zet in de weide.

Maar ga er niet zomaar in zonder je rekening te maken. Begrijp de kosten, verwacht het onverwachte, en weet dat de verkoopprijs zelden de investering dekt — tenzij je een hele goede hengst kiest, een sterke merrie hebt, en een beetje geluk meekrijgt. Mijn advies? Met paardenfokkerij beginnen is een grote stap; doe het klein. Fok één keer, leer van de ervaring, en beoordeel daarna of je door wilt gaan.

Want wie met open ogen begint, staat veel sterker dan wie denkt dat een veulen een makkelijke manier is om geld te verdienen. Dat is het niet.

Het is een passie. En die passie verdient een eerlijke rekening.