Zie je dat dikke pony met de kleine poten en de brede rug, die er onschuldig uitziet in het weiland?
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
Die is precies het type dat het meeste risico loopt op laminitis. En ja, dat is serieuzer dan de meeste mensen denken.
Waarom dikke pony's zo kwetsbaar zijn
Laminitis is een ontsteking van de lamina in de hoef. Die lamina houdt de hoefbeenzwaaar vast aan de voorwand van de hoef. Als die ontstoken raakt, kan het hoefbeenzwaaar losraken van de hoefwand.
Dat is pijnlijk, en in ernstige gevallen onomkeerbaar. Overgewicht zorgt voor een constante belasting op die structuren.
Maar het is meer dan alleen gewicht. Vetweefse produceert hormonen die insulinegehalte verhogen.
Dat verhoogde insuline is een van de belangrijkste triggers voor laminitis. Dus het is niet alleen dat de hoeven meer moeten drukken — het lichaam van de pony werkt ook anders door het overtollige vet. Wat me opvalt is dat veel eigenaren een dikke pony zien en denken: "Die ziet er gezond uit." Maar gezond ziet er anders uit. Een gezonde pony heeft een zichtbare ribstructuur als je er langs loopt, een lichte taille achter de schouder, en een rug die niet bol staat.
Herken de vetzwellingen — en negeer ze niet
Er zijn drie plekken waar bij pony's vet zich ophoopt en waar je moet letten. De eerste is de crest — die harde, dikke rand langs de nek. Als je er met je hand overheen strijkt en het voelt als een rubberen kussen, is dat geen spier, dat is vet.
De tweede plek is de schouder. Een dikke, gezwollen schouderblok ziet eruit als een bult.
De derde is de romp, vooral rond de staartwortel. Daar zitten vaak harde vetknobbels die je als kleine bultjes kunt voelen.
Die vetknobbels zijn trouwens geen cosmetisch probleem. Ze wijzen op insulineresistentie. En insulineresistentie is de grootste interne trigger voor laminitis. Dus als je die knobbels voelt, is dat een signaal om actie te ondernemen.
Dieetmanagement: wat werkt echt
De meest effectieve aanpak is simpel, maar vereist discipline. Eerst: beperk de opname van suikers en zetmeel.
Gras is de grootste boosdoener, vooral in het voorjaar en najaar wanneer de suikergehaltes in gras het hoogst zijn. Ja, gras. Dat groene weiland dat er zo onschuldig uitziet, zit bomvol fructaan in de juiste seizoenen. Een mondhoes helpt. Niet om de pony te bestraffen, maar om de opname te verlagen.
Er zijn mondhoesjes met kleine gaten die nog steeds wat opname toestaan, zodat de pony niet gefrustreerd raakt.
Voeding met lage suiker
Dat is belangrijk — een gefrustreerde pony die niet kan grazen, kan stress ontwikkelen, en stress is op zichzelf ook een risicofactor. Wat ik zelf goed werk vind, is het vervangen van normaal hooi door hooi dat geweid is. Geweid hooi heeft minder suikers.
Je kunt ook hooi nat maken — even onderdompelt in water — om een deel van de suikers eruit te spoelen. Het kost wat extra werk, maar het maakt echt verschil.
Er zijn specifieke lage-suikervoeders op de merk, zoals van Eskes Paardensport of HS Paardensport.
Die zijn samengesteld met oog op insulineresistentie. Maar let op: zelfs die voeders moeten met mate gegeven worden. Een dikke pony heeft geen extra energie nodig. De basisbehoefte is hooi, water, en een mineralenblok. Eerlijk gezegd zie ik te vaak dat eigenaren een dikke pony een volle bak voer geven "omdat hij het verdient" of "omdat hij anders moppert." Dat is liefde, maar het is gezondheidszorg die er niet uitziet.
Beweging als medicijn
Beweging helpt op twee manieren. Ten eerste verbrandt het calorieën.
Ten tweede verbetert het de bloedcirculatie in de hoeven, en goede doorbloeding is essentieel voor het herstel van laminaweefsel. Maar — en dit is belangrijk — als een pony al tekenen van laminitis vertoont, dan is beweging pijnlijk en schadelijk. In dat geval rust, rust, en nog meer rust.
En direct de dierenarts bellen. Voor pony's die nog gezond zijn maar te dik, is geleidelijke beweging het sleutelwoord, net als het leren verzorgen van je pony.
Lange stilstand op een klein weiland met rijk gras is het slechtste scenario. Beter is een groter, minder productief weiland, of zelfs een droogloop met beperkte grasgang.
De Twentse klei maakt het lastiger
Onze grond hier in Twente is zwaar klei. In natte perioden wordt het weiland zacht, en zacht weiland is eigenlijk goed voor hoeven.
Maar in droge perioden hardt die klei uit als beton. Harde grond betekent meer stoot bij elke stap, en dat belast de hoeven extra.
Daarom kies ik bij voorkeur voor pony's op zware grond een bewegingsplan dat rekening houdt met de grondsoort. Op zware klei is rust op zachte ondergrond belangrijker dan op zandgrond. Een stal met zachte bodem of een geschikte pony voor je kind met een fijn karakter maakt echt verschil.
Wat je deze week kunt doen
Loop langs je pony en voel de crest, de schouder, en de staartwortel. Noteer wat je voelt. Weeg de pony als dat kan, of gebruik een gewichtslint.
Overweeg je om je eigen pony te stallen bij de manege?
Dan is het goed om ook de kosten en faciliteiten in kaart te brengen. En kijk kritisch naar het weiland: hoe groeit het gras, hoeveel suiker zit erin op dit moment?
Die simpele observatie is het begin van beter dieetmanagement. En beter dieetmanagement is de beste preventie tegen laminitis die er is. Dat vind ik trouwens het mooiste van dit vak: de beste behandeling is degene die je geeft voordat er iets misgaat.